vrijdag 16 januari 2015

Geschiedenis Haapsalu shawls: bron boek the Haapsalu shawl.

 bron verhaal: The Haapsalu shawl van S. Reimann en A.Edasi.

Prachtige naturel getinte wol voor de Haapsalu shawl, een met de hand gebreide shawl, en zo smaakvol en ragfijn en soepel vallend bij het dragen.
Er is gelukkig weer veel waardering voor dit traditioneel Haapsalu Estlandse Kunst handwerk.

De liefhebbers hiervan  weten dat. Gebreidesjaals merkt dat.

Luxieus en vooral zo licht en toch warm is een wol witte naturel of sneeuwwitte getinte handgebreide Haapsalu shawl, tegenwoordig ook te verkrijgen in allerlei mooie eigentijdse kleuren. ( email mij ) 
Maar de originele Haapsalu shawls gebreid in het mooie Estland en door haar aanhangers hier in Europa  bewonderd, zijn sneeuwwit of naturel ( roomwit) 

Haapsalu stad ligt aan de Baltische zee, het kreeg stadsrechten rond 1279. Aan drie kanten omgeven door de zee. Het heeft een groot kasteel, waar de legende van zegt dat het spookt. De witte lady waart nog rond, destijds middeleeuws ingemetseld, doordat ze het presteerde te " zondigen"tegen de wetten van de kerk en verliefd werd op een knappe monnik en daardoor deze barbaarse straf ontving.In augustus is ieder jaar het White lady festival, 


waar rond volle maan de lady weer verschijnt en waar  overdag vele handwerkkraampjes staan met het mooie Haapsalu handwerk. Overal klinkt dan muziek er wordt gedanst  en er zijn koren die optreden.
Natuurlijk hebben ze allemaal een Haapsalu shawl om.

De stad heeft mooie houten witten huizen,ik schreef daar al eerder over.Het was en is een geliefd Kuuroord en een toeristisch trekpleister.
De Russische adel wist de vorige eeuw al de weg naar Haapsalu te vinden, voor de moddertherapie en de vele kuuroorden gaven daar gelegenheid voor.De rustige jaren van de 19 e eeuw waren het toen nog,
 lang voor de barbaarse Eerste en Tweede Wereldoorlog. Gelukkig kwamen toen de wereld tentoonstellingen in 1936/1938 in New York en Berlijn en brachten hierdoor bekendheid over de Haapsalu shawls.
Ook doordat Estland een republiek werd, kwam de ontwikkeling op gang.
Drukker werd het  vooral toen ook de treinen en het vele treinverkeer  op gang kwam doordat de rails in rap tempo in Europa werden aangelegd aangelegd en de stoomboten die heen en weer gingen gaven ook de mogelijkheid het gebied over water te bereiken.

Eigenlijk is het timmerwerk van deze mooie witte houten Haapsalu huizen gelijkend op de witte 
gebreide kanten shawls.

In dit hotel met de naam St. P etersburg kwam de rijke adel uit Rusland logeren 
om te genieten van het goede klimaat aan zee van Estland.
En 's avonds gingen ze flaneren op de boulevard.Om gezien te worden. 
Eind vorige eeuw werd het Haapsalu  breiwerk een bron van inkomsten en in de latere jaren rond 1960 werd het professioneler aangepakt.
Er ontstonden toen cooperaties van handwerken georganiseerd door mensen die  in de Haapsalu shawls gingen handelen.
Nog even een foto met een terug blik in de tijd.


In de vroegere jaren van de vorige eeuw rond 1845 voer de stoomboot dus regelmatig tussen 
St. Petersbrug, Tallinn, Haapsalu en Riga. Het mooie Haapsalu breiwerk kwam zo overal terecht.
Er zijn diverse bronnen en legendes over het ontstaan van de Haapsalu shawl.
Door een Zweedse familie die zich settelde op een eiland  in de Baltische zee, of de inspiratie kwam van de Orenburgse shawl, dat laatste lijkt gebreidesjaals wel een mogelijkheid als er zoveel Russen naar het kuuroord kwamen en dat er daardoor een uitwisseling kwam van zelfbedachte en door moeder en dochter over gebrachte breipatronen.

Ook de Russische  Penza lace ( Vologda lace) shawls en dit soort van kanten handwerk kunnen een bron geweest zijn.
Nog een mooie legende. De keizerin op een sjiek feestje rond 1859 kreeg een geschenk in een bast van een kokosnoot aangeboden. 

Toen zij die openmaakte kwam daar een Haapsalu shawl uit die zij snel omdeed en de shawl was zo groot dat ze van hoofd tot teen bedekt was. Zoals het nu nog gaat, met geziene en dus gewilde kleding van artiesten en de koningshuizen.
  Ook toen al wilde men de rijkere adel na doen en de sjaals werden een grote hit. Zien  bij een ander is het hebben willen. Het werkt nog steeds zo.

Het blocken wat heel precies moet gebeuren als het Haapsalu breiwerk klaar is.


De kroonprins van Zweden (1932) kreeg ook een shawl aangeboden,ontworpen en geschonken door Juli Valdmann
Ook nu nog ( 2008)  de  first lady van Haapsalu  Evelin Ilves van Estland, getrouwd met  Toomas H. Ilves krijgt heden ten dage ook zo een mooie sjaal aangeboden. Dat scheelt al weer hoeft, ze deze zelf niet te breien. ( weken van dagenlang werk) 
Het breiwerk en de traditionele Haapsalu patronen  die in iedere shawl verschillend zitten zijn nog steeds gewild en men ziet gelukkig ook steeds meer jongere mensen die dit waarderen en de traditie in gang willen houden.

En de jongere generatie Estlandse schonen breien nog steeds.
En er is een wereldberoemde ontwerpster Kristiina Viirpalu die mooie jurken ontwerp volgens de traditionele Haapsalu breipatronen.( gebreide sjaals blogde er al eerder over) 
Prachtig toch....? en kijk eens in hoeveel  mooie kleuren u een originele Haapsalu shawl kunt laten breien.


bron : boek The Haapsalu shawl.

Geen opmerkingen: